Wat is CAT-software?

CAT-software (Computer Aided Translation) is een computerprogramma bestaande uit een vertaalgeheugen of Translation Memory (TM), een terminologie-element en een editor. CAT-software bevat een database die bij elk project door de vertaler wordt aangevuld en aangepast met vertaalde segmenten (hele zinnen). Bij een nieuw project zoekt de software in het vertaalgeheugen (TM) de al bestaande segmenten, de vertaler bepaalt of deze bruikbaar zijn voor de nieuwe vertaling.

Afbeelding van CAT-software

De voordelen

Werken met CAT-software voor vertalingen biedt een aantal voordelen, zeker bij technische vertalingen:

  • Volledigheid: de vertaling geschiedt segment voor segment, er blijven geen onvertaalde zinnen over.
  • Tijd: hoe meer zinnen uit de TM kunnen worden overgenomen, hoe sneller de vertaling af is.
  • Uniformiteit: uniformiteit leidt tot eenduidigheid. Het helpt binnen de techniek fouten in procedures te voorkomen.
  • Bij revisie: de revisor kan de tekst snel en accuraat doorlopen en aanpassen.
  • Kostenreductie: eerder vertaalde zinnen worden doorgaans tegen een lager tarief aangeboden.

Als we praten over Computer Aided Translation (of CAT) denken veel mensen dat de software de documenten vertaalt. Niets is minder waar, de vertaler verricht het meeste werk: hij besluit het voorstel van de software te accepteren of niet, afhankelijk van de context. Geen enkele CAT-software is nog in staat om de betekenis van woorden in een specifieke context te bepalen, de deskundigheid en creativiteit van de vertaler spelen hierbij de belangrijkste rol. CAT-software ondersteunt het werk van de vertaler en is daardoor geen vertaalsoftware. Het is echter vooral een hulpmiddel voor de kwaliteitsverbetering.

Een Google-vertaling? Automatische vertalingen of machine translation

In tegenstelling tot CAT-software die alleen door professionals wordt gebruikt, bieden automatische vertalingen een hulpmiddel voor de consument. Het gaat hier meestal om een gratis dienst in de vorm van software of een web platform. Er zijn twee varianten:

  • De software vertaalt met behulp van woordenboeken en past de regels van de grammatica toe. Deze benadering bestaat al tientallen jaren en hoewel de techniek continu verbetert, werken de beste huidige systemen alleen bij benadering. Deze systemen gebruiken bovendien wat wordt genoemd een “spiltaal”, meestal het Engels: een document wordt vertaald via een derde taal. Een vertaling uit het Frans naar het Duits bestaat uit twee fasen: vertaling uit het Frans naar het Engels en een vertaling uit het Engels naar het Duits. Je hoeft geen genie te zijn om te begrijpen dat een verkeerde interpretatie gemakkelijk ontstaat.
  • De andere benadering, met name die van Google, bestaat uit een statistische evaluatie zonder  de context te analyseren. Google gebruikt hierbij de miljarden woorden die elke dag worden geïndexeerd door haar software, met een voorkeur voor documenten met een geloofwaardige vertaling. Google is dan in staat om met behulp van statistieken vast te stellen welke vertaling goed zou kúnnen zijn.

Ongeacht de benadering, zijn de resultaten van deze automatische vertaling of machine translation over het algemeen goed genoeg om de inhoud van een eenvoudig document te begrijpen. Ze kunnen echter nooit een vervanging zijn voor een “menselijke” vertaling op professioneel niveau. Een professionele vertaler blijft essentieel om de juiste boodschap in een andere taal over te brengen. Lees er hier meer over.