Internationale moedertaaldag

De Internationale Moedertaaldag vindt dit jaar plaats in het kader van het Internationale Jaar van de Inheemse Talen 2019.

Het idee om een internationale Moedertaaldag te vieren was het initiatief van Bangladesh. Het werd goedgekeurd tijdens de Algemene Conferentie van 1999 op de UNESCO en wordt sinds 2000 overal ter wereld gehouden.

Inheemse talen zijn van belang voor sociale, economische en politieke ontwikkeling, vreedzame co-existentie en verzoening in onze samenlevingen. Toch dreigen veel van deze talen te verdwijnen. Het is om deze reden dat de Verenigde Naties het jaar 2019 heeft uitgeroepen als het Internationale Jaar van de Inheemse Talen.

Wat is een inheemse taal?

Een inheemse taal of autochtone taal wordt gesproken door de inheemse bevolking van bepaalde regio’s zoals het Quechua met meer dan 8 miljoen sprekers. Deze inheemse taal wordt gesproken door de Quechua-volkeren. Zij leven voornamelijk in de Peruaanse Andes en hooglanden van Zuid-Amerika.

Quechua was de belangrijkste voertaal van het Inca-rijk in de 15e en 16e eeuw. Het percentage moedertaalsprekers van het Quechua bekeken op de totale bevolking van de Centrale Andes is in de loop der tijd echter sterk afgenomen omdat het Spaans of Portugees zijn gesproken in heel Zuid-Amerika.

Uit het Quechua komen woorden als alpaca, poema, condor, coca, kinine en lama. Het Nederlandse woord ‘patat’ bijvoorbeeld, is ontleend aan het Spaanse ‘patata‘, ontstaan als verbastering. Spaanse ontdekkingsreizigers maakten in de zestiende eeuw in de Andes kennis met de zoete aardappel (‘batata‘) en de witte aardappel (‘papa‘), beide ontleend aan het Quechua. In het Spaans en later ook in andere talen werden de twee door elkaar gehaald; de patata was geboren. Dit is in het Nederlands verbasterd naar ‘patat’.

Wat betekent de Internationale Moedertaaldag voor ons vertaalbureau?

Wij krijgen zelden een aanvraag voor een vertaling naar een inheemse taal en zeker niet op het gebied van technische of juridische vertalingen. Toch spelen talen en diversiteit een cruciale rol voor ons vertaalbureau want niet alles kan zomaar in een andere taal worden omgezet.

Internationale moedertaaldag

Sommige talen hebben, bijvoorbeeld, geen woord voor sneeuw terwijl de Inuit (Eskimo’s) er zo’n twintig verschillende namen hebben voor hebben. Die zijn, als het ware, met één woord een omschrijving van het soort sneeuw.
Bijvoorbeeld:
qanik = vallende sneeuw
aputi = sneeuw op de grond
pukak = poedersneeuw (suikersneeuw)
aniu = sneeuw om te laten smelten

Bron: Lucien Schneider (Ulirnaisugutiit: An Inuktitut-English Dictionary of Northern Quebec, Labrador and Eastern Arctic Dialects, 1985)
In het Nederlands kennen we weliswaar wel verschillende soorten sneeuw, maar dan wordt er een woord aan toegevoegd om duidelijk te maken om wat voor soort het gaat, bijvoorbeeld poedersneeuw, plaksneeuw, natte sneeuw etc.
Inheemse talen spelen dus nog steeds een cruciale rol in ons dagelijks leven, niet alleen als middel van communicatie, maar ook om ons er van bewust te maken dat, hoewel wij op verschillende continenten leven, deze talen een bijdrage leveren (hebben bijgedragen) aan onze wederzijdse culturele diversiteit.