Het moedertaalprincipe als basis voor een kwalitatief goede vertaling

Het moedertaalprincipe geldt voor alle vertalers en conferentietolken en werd tijdens een VN-conferentie op 22 november 1976 vastgelegd in de “Aanbeveling van Nairobi”. Met deze Aanbeveling probeert men de kwaliteit van vertalingen te verbeteren, onder meer door te stellen dat “vertalers, voor zover mogelijk, dienen te vertalen in hun moedertaal dan wel in een taal die zij beheersen als hun moedertaal”.

Waarom is de norm voor vertalers belangrijk?

Vertaalwetenschappers hebben goede redenen om vertaalwerk in een andere taal dan de moedertaal af te wijzen. Het vertalen naar een ‘aangeleerde’ taal levert veel beperkingen op in een tijdperk waar snelheid, accuratesse en deskundigheid de norm vormen.

  • Vertalers lopen in de dagelijkse praktijk een groot risico om fouten te maken in een aangeleerde taal. Met name tijdsdruk speelt een rol: het kost veel meer tijd om een tekst naar een vreemde taal te vertalen.
  • Teksten vertaald door niet-moedertaalsprekers lezen vaak niet ´lekker´. Hoewel het geen fouten zijn had een ´native speaker´ het anders geschreven. Vertalen is niet zomaar het correct omzetten van een tekst naar een vreemde taal. Het vraagt ook om gevoel voor zinsbouw, nuances en stijlverschillen.

Wie is een moedertaalspreker?

Met de Aanbeveling van Nairobi ontstaat de noodzaak om vast te stellen wat een moedertaalspreker eigenlijk is. We komen bijvoorbeeld deze definitie tegen: ‘Je moedertaal is de taal die je als klein kind van je ouder(s) hebt geleerd of de taal die je tijdens je jeugd, zonder formeel taalonderwijs, hebt verworven.’

Een native speaker in de vertaalwereld is een linguïst die uitsluitend in zijn of haar moedertaal vertaalt. Een vertaling van het Nederlands naar het Engels wordt dus uitgevoerd door een van oorsprong Engelssprekende vertaler.

De verschillende definities van het begrip moedertaalspreker zijn soms verwarrend. Men refereert vaak aan de taal van de moeder of aan de taal van het land waar men geboren is. Hieronder een paar voorbeelden:

native speaker Engels de taal van het land waar men geboren is
moedertaalspreker Nederlands de taal van de moeder
locuteur natif Frans de taal van het land waar men geboren is
hablante nativo Spaans de taal van het land waar men geboren is
madrelingua Italiaans de taal van de moeder
Muttersprachler Duits de taal van de moeder
modersmål Deens de taal van de moeder
falante nativo Portugees de taal van het land waar men geboren is

Is iemand die in Zuid-Amerika geboren is en in Nederland opgroeide een native speaker Nederlands?

Wij kijken niet naar waar onze vertalers geboren zijn, maar op welk niveau de vertalers een vreemde taal beheersen. Onze vertalers hebben een gedegen opleiding achter de rug en vertalen op native-niveau.

Vertalers die wonen en werken in het land waarvan hun moedertaal de hoofdtaal is hebben onze voorkeur. Zij gebruiken hun moedertaal in het dagelijkse leven zodat zij op de hoogte blijven van actuele en culturele facetten van de brontaal.